Deniz ticareti ve taşımacılığının kalbinin attığı Samsun ve Karadeniz bölgesinde, deniz hukuku uyuşmazlıkları ve gemi adamı hakları kendine özgü mevzuat hükümleriyle yürütülmektedir. Deniz İş Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu (TTK) kapsamında değerlendirilen bu süreçlerde, hak kaybına uğramamak ve alacakları eksiksiz tahsil edebilmek adına hukuki sürecin uzmanlıkla yürütülmesi büyük önem taşır.
Bu yazımızda, deniz iş hukuku kapsamında gemi adamlarının sahip olduğu hakları, iş sözleşmesinin feshini ve kıdem-ihbar tazminatı süreçlerini detaylarıyla inceliyoruz.
Gemi Adamı Kimdir? Deniz İş Kanunu Hangi Durumlarda Uygulanır?
Deniz İş Kanunu uyarınca; bir hizmet akdine dayanarak gemide çalışan kaptan, zabit, tayfa ve diğer tüm personele gemi adamı denir. Ancak her deniz aracı veya çalışma ilişkisi bu kanun kapsamında değerlendirilmez.
Bir uyuşmazlıkta Deniz İş Kanunu’nun uygulanabilmesi için:
-
Çalışılan deniz aracının Türk bayrağı taşıması,
-
Geminin denizlerde kıyılar arasında veya yabancı memleket kıyılarında seyretmesi,
-
Geminin 100 groston veya daha yukarı bir büyüklüğe sahip olması (veya aynı işverene ait gemilerin toplam tonajının bu sınırda bulunması) gerekmektedir.
Gemi Adamlarının İş Hukukundan Doğan Hakları ve Alacak Türleri
Deniz iş sözleşmesinin sona ermesi veya işverenin yükümlülüklerini yerine getirmemesi durumunda gemi adamlarının talep edebileceği başlıca tazminat ve alacak kalemleri şunlardır:
1. Gemi Adamı Kıdem ve İhbar Tazminatı
Gemi adamının kıdem tazminatına hak kazanabilmesi için aynı işverene bağlı gemilerde en az 1 yıl çalışmış olması gerekir. İşleşmenin haklı bir sebeple feshedilmesi, işverenin ücret ödememesi veya denize elverişsizlik durumlarında gemi adamı kıdem ve ihbar tazminatına hak kazanır.
2. Fazla Mesai ve Hafta Tatili Ücretleri
Deniz şartlarında çalışma saatleri genel iş kanunundan farklılık gösterir. Deniz İş Kanunu’na göre haftalık çalışma süresi 48 saattir. Bu süreyi aşan çalışmalar fazla mesai sayılır ve zamlı ücret üzerinden hesaplanarak ödenmelidir.
3. İaşe Servisi ve İaşe Bedeli
Gemide çalışan gemi adamlarına işveren tarafından beslenme (iaşe) olanağı sağlanması zorunludur. Gemide iaşe servisinin sağlanamadığı veya karada geçen sürelerde gemi adamına iaşe bedeli nakden ödenmelidir.
4. Yurda Dönüş (Yurda İade) Hakkı
İş sözleşmesi yabancı bir limanda veya seyir halindeyken sona eren gemi adamının, ilk kalkış limanına veya ikametgahına dönüş masrafları (yol, iaşe, konaklama) tamamen işveren tarafından karşılanmak zorundadır.
Deniz Hukuku Uyuşmazlıklarında Yetkili Mahkeme ve Görevli Yargı Yolu
Gemi adamı alacakları, iş hukuku kökenli olmakla birlikte Deniz İş Kanunu özel hükümlerine tabidir. Bu davalarda İş Mahkemeleri görevlidir. Davanın açılacağı yetkili mahkeme ise genellikle işverenin yerleşim yeri, geminin bağlama limanı veya uyuşmazlığın doğduğu yer mahkemesidir.
Süreç başlatılmadan önce arabuluculuk dava şartının yerine getirilmesi legal bir zorunluluktur.
Samsun Deniz Hukuku ve Gemi Adamı Hakları Avukatı
Deniz hukuku ve gemi adamı alacakları; sefer günlüğü kayıtları, gemi jurnalleri, liman başkanlığı yazışmaları ve karmaşık aktüeryal hesaplamalar içeren teknik bir alandır. Hak mahrumiyeti yaşamamak adına sürecin başından itibaren deniz hukuku alanında tecrübeli bir avukatla hareket etmek haklarınızı güvence altına alır.
Merve Nazlı Acar Hukuk Bürosu olarak; Samsun’da gemi adamı alacakları, kıdem-ihbar tazminatı, deniz kazaları tazminatları ve deniz ticareti uyuşmazlıklarında müvekkillerimize profesyonel hukuki danışmanlık ve dava takip hizmeti sunmaktayız.
Detaylı bilgi ve randevu için:
-
📞 Telefon: 0506 704 49 26
-
📍 Adres: Samsun
