Boşanma Davası ve Boşanma Sebepleri
Boşanma davası, evlilik birliğinin kanunda öngörülen sebeplerden birinin varlığı hâlinde mahkeme kararıyla sona erdirilmesini sağlayan hukuki süreçtir. Türk Medeni Kanunu, evlilik birliğinin korunmasını esas almakla birlikte, evliliğin taraflar açısından sürdürülemez hâle gelmesi durumunda boşanmaya imkân tanımıştır. Bu kapsamda boşanma, keyfî bir talep değil; kanunda düzenlenen boşanma sebeplerinin varlığı hâlinde başvurulabilen ciddi bir hukuki yoldur.
Boşanma davaları, tarafların iradelerine ve uyuşmazlığın niteliğine göre anlaşmalı boşanma ve çekişmeli boşanma olmak üzere ikiye ayrılır. Her iki dava türünde de boşanma sebeplerinin doğru belirlenmesi, davanın seyri ve sonuçları bakımından büyük önem taşır.
Boşanma Sebepleri Nelerdir?
Türk Medeni Kanunu’nda boşanma sebepleri, özel boşanma sebepleri ve genel boşanma sebepleri olmak üzere iki ana başlık altında düzenlenmiştir. Özel boşanma sebepleri, kanunda sınırlı sayıda sayılmış olup, belirli bir olgunun varlığına dayanır. Genel boşanma sebebi ise, evlilik birliğinin temelinden sarsılmasıdır.
Boşanma davasının başarıyla sonuçlanabilmesi için, ileri sürülen boşanma sebebinin somut delillerle ispat edilmesi gerekir. Özellikle çekişmeli boşanma davalarında, boşanma sebebinin hukuka uygun şekilde ortaya konulması, davanın kabulü açısından belirleyicidir.
Anlaşmalı Boşanma Davası Nedir? Nasıl Açılır? (TMK 166/3)
Anlaşmalı boşanma davası, eşlerin boşanma ve boşanmanın tüm hukuki sonuçları konusunda tam bir mutabakata varmaları hâlinde açılan dava türüdür. Türk Medeni Kanunu’nun 166/3. maddesine göre, evliliğin en az bir yıl sürmüş olması şartıyla, eşlerin birlikte başvurması veya bir eşin açtığı davayı diğer eşin kabul etmesi hâlinde anlaşmalı boşanmaya karar verilebilir.
Anlaşmalı boşanma davasında, taraflar tarafından hazırlanan anlaşmalı boşanma protokolü büyük önem taşır. Bu protokolde; velayet, nafaka, tazminat, mal paylaşımı ve kişisel ilişki gibi tüm hususların açık ve net şekilde düzenlenmesi gerekir. Hakim, tarafları bizzat dinler ve iradelerinin serbestçe oluştuğunu tespit ederse, protokolü uygun bularak boşanmaya karar verir.
Çekişmeli Boşanma Davası ve Boşanma Sebepleri
Çekişmeli boşanma davası, tarafların boşanma veya boşanmanın sonuçları konusunda anlaşamaması hâlinde açılan dava türüdür. Bu davalarda boşanma sebebinin varlığı, kusur durumu ve ileri sürülen iddialar yargılama sürecinde ayrıntılı biçimde incelenir. Çekişmeli boşanma davaları, delil toplama, tanık dinleme ve bilirkişi incelemeleri nedeniyle uzun sürebilmektedir.
Çekişmeli boşanma davalarında en sık ileri sürülen sebepler arasında; evlilik birliğinin temelinden sarsılması, zina, hayata kast, onur kırıcı davranışlar, terk ve akıl hastalığı yer almaktadır.
Genel Boşanma Sebepleri Nelerdir? (TMK m.166)
Türk Medeni Kanunu’nun 166. maddesinde düzenlenen evlilik birliğinin temelinden sarsılması, genel boşanma sebebidir. Bu sebep, evliliğin taraflar açısından ortak hayatı sürdürmeleri beklenemeyecek derecede sarsılmış olmasını ifade eder. Sürekli tartışmalar, ilgisizlik, güven sarsıcı davranışlar ve şiddet bu kapsamda değerlendirilebilir.
Genel boşanma sebebine dayanılarak açılan davalarda, kusur durumu önemlidir. Hakim, tarafların kusur oranlarını değerlendirerek boşanmaya karar verir ve boşanmanın mali sonuçlarını buna göre belirler.
Özel Boşanma Sebepleri
Türk Medeni Kanunu’nda düzenlenen özel boşanma sebepleri; zina, hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış, suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme, terk ve akıl hastalığıdır. Bu sebeplerin her biri, kanunda açıkça tanımlanmış olup, belirli şartların varlığı hâlinde boşanma sebebi oluşturur.
Özel boşanma sebeplerine dayanan davalarda, kanunda öngörülen hak düşürücü süreler ve ispat şartları büyük önem taşır. Bu sürelerin kaçırılması hâlinde dava hakkı ortadan kalkabilir.
Çekişmeli Boşanma Davası ve Sebepleri Yargıtay Kararları
Yargıtay kararları, çekişmeli boşanma davalarında boşanma sebeplerinin nasıl değerlendirileceği konusunda yol gösterici niteliktedir. Yargıtay, evlilik birliğinin temelinden sarsılıp sarsılmadığını değerlendirirken, tarafların kusur durumlarını ve olayların ağırlığını dikkate almaktadır.
Yargıtay uygulamasında; sürekli hakaret, fiziksel veya psikolojik şiddet, sadakatsizlik, aile birliğini ihmal ve güven sarsıcı davranışlar, boşanma sebebi olarak kabul edilmektedir. Her somut olay, kendi koşulları içinde değerlendirilmekte ve hâkim takdir yetkisini bu doğrultuda kullanmaktadır.
Sonuç olarak boşanma davası ve boşanma sebepleri, hem hukuki hem de kişisel sonuçları son derece ağır olan süreçlerdir. Doğru boşanma sebebine dayanılmaması veya sürecin hatalı yürütülmesi, telafisi güç hak kayıplarına yol açabilir. Bu nedenle boşanma davası açmadan veya açılmış bir davada taraf olmadan önce, aile hukuku alanında uzman bir avukattan hukuki destek alınması, sürecin sağlıklı ve etkin şekilde yürütülmesi açısından büyük önem taşır.
