Evlat Edinme Nedir?
Evlat edinme, biyolojik bağı bulunmayan bir çocuk ile evlat edinen kişi veya kişiler arasında,
mahkeme kararıyla soybağına benzer bir hukuki ilişkinin kurulmasını sağlayan aile hukuku kurumudur.
Evlat edinme yoluyla çocuk, evlat edinenin nüfusuna kaydedilir ve onun çocuğu gibi hak ve
yükümlülüklere sahip olur. Bu ilişki yalnızca sosyal ve duygusal bir bağ değil, aynı zamanda
miras, velayet ve nafaka gibi birçok hukuki sonucu beraberinde getirir.
Türk Medeni Kanunu’nda evlat edinme kurumu ayrıntılı şekilde düzenlenmiş olup, temel amaç
çocuğun üstün yararının korunmasıdır. Evlat edinme işlemleri, yalnızca evlat edinmek isteyenlerin
talebiyle değil; çocuğun fiziksel, psikolojik ve sosyal gelişiminin güvence altına alınması esas
alınarak yürütülür. Bu nedenle evlat edinme süreci, sıkı şekil ve şartlara bağlanmıştır.
Evlat Edinme Şartları
Evlat edinmenin geçerli olabilmesi için kanunda öngörülen birtakım şartların bir arada bulunması
gerekir. Öncelikle evlat edinme, mutlaka mahkeme kararıyla gerçekleşir; tarafların kendi aralarında
anlaşması yeterli değildir. Evlat edinenin, evlat edinilecek çocuğu belirli bir süre fiilen bakıp
eğitmiş olması ve bu süreçte çocuğun yararının gözetildiğinin tespit edilmesi gerekir.
Ayrıca evlat edinmenin, evlat edinenin diğer çocuklarının menfaatlerini açıkça zedelememesi
şarttır. Mahkeme, evlat edinme talebini değerlendirirken evlat edinenin ekonomik durumu, yaşam
koşulları, aile yapısı ve çocuğa sağlayabileceği bakım imkânlarını ayrıntılı şekilde inceler.
Tüm bu şartların temelinde, evlat edinilen çocuğun sağlıklı bir aile ortamında yetişmesi amacı
yer alır.
Küçüklerin Evlat Edinilmesine İlişkin Şartlar
Küçüklerin evlat edinilmesi, yetişkinlerin evlat edinilmesine kıyasla daha sıkı şartlara tabidir.
Bunun en önemli nedeni, küçüklerin korunmaya muhtaç olması ve karar verme ehliyetlerinin sınırlı
bulunmasıdır. Küçüğün evlat edinilebilmesi için anne ve babasının rızası aranır. Anne veya babanın
rızasının alınamadığı ya da hukuken gerekmediği hâller ise kanunda istisnai olarak düzenlenmiştir.
Bunun yanında, küçük ile evlat edinen arasında belirli bir süre bakım ilişkisinin kurulmuş olması
zorunludur. Bu süre zarfında sosyal hizmet uzmanları tarafından yapılan incelemelerle,
evlat edinmenin çocuğun yararına olup olmadığı değerlendirilir. Mahkeme, çocuğun duygusal bağ
kurup kurmadığını ve yeni aile ortamına uyum sağlayıp sağlayamayacağını dikkate alarak karar verir.
Evlat Edinme Nasıl Olur?
Evlat edinme süreci, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı nezdinde yapılan başvuru ile başlar.
Başvuru sonrasında evlat edinmek isteyen kişiler hakkında sosyal inceleme raporu hazırlanır.
Bu raporda, başvuranların aile yapısı, ekonomik durumu, psikolojik yeterliliği ve çocuğa
sağlayabileceği imkânlar değerlendirilir.
Sosyal inceleme sürecinin olumlu sonuçlanması hâlinde, evlat edinme talebi mahkemeye taşınır.
Aile mahkemesi, dosya kapsamındaki tüm bilgi ve belgeleri inceleyerek evlat edinmenin çocuğun
üstün yararına olup olmadığını değerlendirir. Mahkemenin olumlu kararıyla birlikte evlat edinme
hukuken kesinleşir ve nüfus kayıtlarında gerekli değişiklikler yapılır.
Kimler Evlat Edinemez?
Kanun, evlat edinme konusunda herkes için sınırsız bir hak tanımamıştır. Evlat edinmek isteyen
kişinin ayırt etme gücüne sahip olması ve çocuğun bakımını üstlenebilecek yeterlilikte bulunması
gerekir. Akıl hastalığı, ağır psikolojik sorunlar veya çocuğun güvenliğini tehlikeye sokabilecek
yaşam koşulları bulunan kişilerin evlat edinme talepleri reddedilebilir.
Ayrıca kanunda öngörülen yaş farkı ve evlilik süresi şartlarını taşımayan kişilerin de evlat
edinmesi mümkün değildir. Bu sınırlamalar, evlat edinmenin keyfi değil; çocuğun yararını esas
alan bir kurum olmasının doğal sonucudur.
Evlat Edinmede Yaş Sınırı Var Mı?
Evlat edinmede yaş sınırı, hem evlat edinen hem de evlat edinilen açısından önemlidir. Evlat
edinen ile evlat edinilen arasında belirli bir yaş farkının bulunması zorunludur. Bu düzenleme,
ebeveyn-çocuk ilişkisinin doğal yapısına uygun bir bağ kurulmasını amaçlar.
Evlat edinenin belirli bir yaşın altında olması veya evlat edinilecek kişiyle arasındaki yaş
farkının kanunda öngörülen sınırları taşımaması hâlinde, evlat edinme talebi kabul edilmez.
Yaş şartları, evlat edinmenin istikrarlı ve sağlıklı bir aile yapısı içinde gerçekleşmesini
sağlamak amacıyla getirilmiştir.
Evlat Edinme Neden Günah?
Evlat edinmenin günah olup olmadığı sorusu, hukuki olmaktan ziyade dini ve ahlaki bir
değerlendirme alanına girer. İslam hukukunda evlat edinme, modern hukuk sistemlerindeki
anlamıyla soybağı kurulması şeklinde kabul edilmemiştir. Bunun temel nedeni, nesebin korunması
ilkesidir. İslam hukukuna göre, evlat edinilen çocuk biyolojik ailesine olan soy bağını
kaybetmez.
Ancak bu durum, bir çocuğun korunması, bakılması ve yetiştirilmesinin dinen yasak olduğu
anlamına gelmez. Aksine, yetim ve kimsesiz çocuklara sahip çıkmak, onları koruyup kollamak
dinen son derece erdemli bir davranış olarak kabul edilir.
Evlat Edinmek İçin Evlilik Şart Mıdır?
Türk Medeni Kanunu, evlat edinme hakkını yalnızca evli çiftlere tanımamış; belirli şartların
sağlanması hâlinde evli olmayan kişilerin de evlat edinebilmesine imkân vermiştir. Ancak
evli olanlar ile bekar olanlar açısından aranan şartlar ve uygulanan usuller farklıdır.
Evlat Edinme Süreci Ne Kadar Sürer?
Evlat edinme süresi; sosyal inceleme, fiilî bakım süresi ve yargılama aşamalarına bağlı olarak
değişir. Uygulamada birkaç aydan başlayarak bir yılı aşan süreler görülebilmektedir.
Bekarlar Evlat Edinebilir Mi?
Türk hukukunda bekarların evlat edinmesi mümkündür. Ancak bu durum, çocuğun üstün yararı ilkesi
gereği daha ayrıntılı bir incelemeye tabidir.
Bekarların Evlat Edinme Şartları
Bekar kişilerin evlat edinebilmesi için ayırt etme gücüne sahip olmaları, çocuğun ihtiyaçlarını
karşılayabilecek yeterlilikte bulunmaları ve kanunda öngörülen yaş farkı şartını sağlamaları
gerekir.
Yabancı Ülkede Evlat Edinilebilir Miyim?
Yabancı ülkede evlat edinme, hem ilgili ülke hukuku hem de Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası
sözleşmeler çerçevesinde değerlendirilir.
Yabancı Ülkede Evlat Edinip Türkiye’ye Getirebilir Miyim?
Yabancı ülkede verilen evlat edinme kararlarının Türkiye’de geçerli olabilmesi için tanıma veya
tenfiz sürecinden geçmesi ve gerekli idari işlemlerin tamamlanması zorunludur.
