Ticari sözleşmelerden doğan uyuşmazlıklarda arabuluculuk, Türk hukukunda bazı durumlarda zorunlu, bazı durumlarda ise ihtiyaridir. Özellikle ticari davalarda “dava şartı arabuluculuk” sistemi getirilmiş olup, belirli uyuşmazlıklarda mahkemeye gitmeden önce arabulucuya başvurma zorunluluğu vardır.
Bu düzenleme 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ve 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu kapsamında uygulanır.
Ticari Uyuşmazlıklarda Arabuluculuk Zorunlu mu?
Evet, birçok ticari uyuşmazlıkta arabuluculuk dava şartıdır. Yani arabulucuya başvurmadan dava açılması halinde dava usulden reddedilir.
Hangi Ticari Uyuşmazlıklarda Zorunludur?
1. Alacak ve Tazminat Davaları
Ticari ilişkiden doğan:
- Fatura alacakları
- Sözleşme bedeli alacakları
- Tazminat talepleri
zorunlu arabuluculuğa tabidir.
2. Şirketler Arası Uyuşmazlıklar
- Ortaklık ihtilafları
- Haksız rekabet talepleri
- Sözleşme ihlalleri
genellikle arabuluculuk kapsamındadır.
3. Ticari Sözleşme İhlalleri
- Bayilik sözleşmeleri
- Franchise sözleşmeleri
- Hizmet sözleşmeleri
kaynaklı alacak ve tazminat talepleri arabuluculuğa tabidir.
Zorunlu Olmayan Durumlar
Bazı ticari uyuşmazlıklarda arabuluculuk zorunlu değildir:
1. İflas ve Konkordato
Bu tür işlemler doğrudan mahkeme sürecine tabidir.
2. İhtiyati Tedbir ve İcra İşlemleri
Acil koruma gerektiren durumlarda arabuluculuk aranmaz.
3. Ceza Hukuku Boyutu Olan İşlemler
Suç teşkil eden fiillerde arabuluculuk uygulanmaz.
Arabuluculuk Nedir?
Arabuluculuk, tarafsız bir üçüncü kişinin:
- Tarafları uzlaştırmaya çalıştığı
- Bağlayıcı olmayan çözüm sürecidir
Süreç Nasıl İşler?
- Arabulucuya başvuru yapılır
- Taraflar toplantıya çağrılır
- Uzlaşma sağlanır veya sağlanmaz
Arabuluculuk Süresi
Genellikle:
- 3 hafta içinde tamamlanır
- Gerekirse 1 hafta uzatılabilir
Uzlaşma Olmazsa Ne Olur?
Eğer anlaşma sağlanamazsa:
- “Anlaşamama tutanağı” düzenlenir
- Bu belge ile dava açılabilir
Arabuluculuk Avantajları
- Daha hızlı çözüm
- Daha düşük maliyet
- Gizlilik
- Ticari ilişkinin korunması
Arabuluculuk Ücreti
- Genellikle taraflarca eşit ödenir
- Devlet tarifesi üzerinden belirlenir
Ticari Sözleşmelerde Neden Önemlidir?
Ticari ilişkilerde:
- İş ilişkisini koparmadan çözüm sağlar
- Mahkeme sürecini azaltır
- Ticari itibarı korur
Avukatla Takip Neden Önemlidir?
Arabuluculuk sürecinde:
- Talep doğru kurulmazsa hak kaybı olabilir
- Uzlaşma stratejisi önemlidir
- Sözleşme analizi gerekir
Avukat katkısı:
- Talep hazırlama
- Müzakere yönetimi
- Hukuki risk analizi
Ticari sözleşmelerden doğan birçok uyuşmazlıkta arabuluculuk dava şartı olarak zorunludur ve dava açılmadan önce bu sürecin tamamlanması gerekir; her uyuşmazlık türü, sözleşmenin niteliği ve talebin içeriğine göre arabuluculuk kapsamı açısından ayrı ayrı değerlendirilir.
