Anlaşmalı Boşanma Davası
Anlaşmalı boşanma davası, evlilik birliğinin temelinden sarsılması sebebine dayanan ve eşlerin boşanmanın tüm hukuki sonuçları üzerinde uzlaşmaları hâlinde başvurulan, Türk Medeni Hukuku’nda özel şartlara bağlanmış bir boşanma yoludur. Uygulamada en hızlı ve en az yıpratıcı boşanma türü olarak kabul edilen anlaşmalı boşanma, tarafların iradelerinin örtüşmesi sayesinde çekişmeli boşanma davalarına kıyasla çok daha kısa sürede sonuçlanmaktadır.
Anlaşmalı boşanmanın temel amacı, tarafların hem maddi hem de manevi olarak daha fazla zarar görmeden evlilik birliğini sona erdirebilmelerini sağlamaktır. Bu nedenle kanun koyucu, anlaşmalı boşanmayı belirli şartlara bağlamış ve hâkimin denetimine tabi kılmıştır. Tarafların her konuda anlaşmış olmaları tek başına yeterli olmayıp, bu anlaşmanın hukuka ve özellikle çocukların menfaatine uygun olması da zorunludur.
Anlaşmalı Boşanma Davası Ne Kadar Sürer?
Anlaşmalı boşanma davaları, Türk hukuk sisteminde sonuçlanma süresi bakımından en kısa süren davalar arasında yer almaktadır. Tarafların kanuni şartları eksiksiz şekilde yerine getirmeleri hâlinde, anlaşmalı boşanma davası çoğu zaman tek celsede sonuçlanmaktadır.
Uygulamada, dava dilekçesinin mahkemeye sunulmasından sonra duruşma günü verilmesi, mahkemenin iş yoğunluğuna göre değişmekle birlikte genellikle birkaç hafta ile birkaç ay arasında gerçekleşmektedir. Duruşmada her iki eşin de bizzat hâkim huzurunda iradelerini açıklamaları ve boşanma konusundaki serbest iradelerinin tespit edilmesi hâlinde, hâkim aynı duruşmada boşanmaya karar verebilmektedir.
Kararın gerekçeli hâle getirilmesi ve taraflara tebliğ edilmesinden sonra istinaf süresi beklenir. Taraflarca istinaf yoluna başvurulmadığı takdirde, karar kesinleşir ve boşanma nüfus kayıtlarına işlenir. Bu süreçle birlikte değerlendirildiğinde, anlaşmalı boşanma davalarının ortalama 1 ila 3 ay içerisinde tamamen sonuçlandığı söylenebilir.
Anlaşmalı Boşanma Davasını Kim Açabilir?
Anlaşmalı boşanma davası, evlilik birliğini sona erdirmek isteyen eşlerin birlikte başvurabileceği bir dava türüdür. Bu dava, eşlerden biri tarafından açılabileceği gibi, her iki eşin birlikte imzaladığı bir dilekçe ile de mahkemeye sunulabilir. Önemli olan husus, davanın açılması aşamasında veya yargılama sırasında her iki eşin de boşanma iradesinin açık ve kesin şekilde ortaya konulmasıdır.
Eşlerden biri davayı açmış olsa dahi, diğer eşin duruşmada boşanmayı kabul etmesi ve anlaşmalı boşanma protokolünü onaylaması hâlinde dava anlaşmalı boşanma olarak sonuçlanabilir. Ancak eşlerden birinin duruşmaya katılmaması veya boşanma iradesini geri çekmesi hâlinde, anlaşmalı boşanma şartları ortadan kalkar.
Tarafların avukat aracılığıyla temsil edilmeleri mümkün olmakla birlikte, anlaşmalı boşanma davalarında her iki eşin de bizzat duruşmada hazır bulunması zorunludur. Vekâletname ile temsil, tarafların irade beyanı yerine geçmez.
Anlaşmalı Boşanma Davasının Hukuki Dayanağı
Anlaşmalı boşanma davasının hukuki dayanağı, Türk Medeni Kanunu’nun 166. maddesinin üçüncü fıkrasında düzenlenmiştir. Anılan hükme göre, evlilik en az bir yıl sürmüş ise ve eşler birlikte başvurmuş veya bir eşin açtığı davayı diğer eş kabul etmişse, evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır.
Kanun, bu durumda hâkime takdir yetkisi tanımakla birlikte, boşanmaya karar verebilmesi için tarafları bizzat dinlemesini ve iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesini şart koşmuştur. Ayrıca boşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumu hakkında yapılan düzenlemelerin uygun bulunması da hâkimin onayına tabidir.
Bu yönüyle anlaşmalı boşanma, taraf iradesi ile hâkim denetiminin birlikte uygulandığı, karma nitelikte bir boşanma sebebi olarak kabul edilmektedir.
Anlaşmalı Boşanma Davasının Şartları
Anlaşmalı boşanma davasının açılabilmesi ve kabul edilebilmesi için öncelikle evliliğin en az bir yıl sürmüş olması gerekir. Bir yıllık süre, resmi nikâh tarihinden itibaren hesaplanır. Bu sürenin dolmamış olması hâlinde taraflar her konuda anlaşmış olsalar dahi anlaşmalı boşanma mümkün değildir.
Bir diğer temel şart, eşlerin boşanma ve boşanmanın tüm sonuçları üzerinde tam bir mutabakata varmış olmalarıdır. Nafaka, maddi ve manevi tazminat, mal paylaşımı, velayet ve çocukla kişisel ilişki gibi hususların tamamı açık, net ve uygulanabilir şekilde düzenlenmelidir. Bu düzenlemeler genellikle anlaşmalı boşanma protokolü adı verilen yazılı bir belge ile ortaya konulur.
Ayrıca her iki eşin de duruşmada bizzat hazır bulunarak boşanma iradelerini hâkim huzurunda açıklamaları zorunludur. Hâkim, tarafların iradelerinin baskı altında olup olmadığını değerlendirir ve özellikle çocukların menfaatine aykırı gördüğü hususlarda protokolde değişiklik yapılmasını isteyebilir.
Anlaşmalı Boşanmada Boşanmanın Ferileri
Anlaşmalı boşanma davasında boşanmanın ferileri, evlilik birliğinin sona ermesiyle birlikte tarafların hukuki, mali ve kişisel durumlarında meydana gelen sonuçları ifade eder. Bu feriler; nafaka, maddi ve manevi tazminat, velayet, çocukla kişisel ilişki kurulması, mal paylaşımı ve eşyaların durumu gibi başlıklar altında toplanır.
Hâkim, taraflarca düzenlenen anlaşmalı boşanma protokolünü incelerken özellikle boşanmanın ferilerinin hukuka, hakkaniyete ve varsa çocukların üstün yararına uygun olup olmadığını denetler. Taraf iradeleri esas olmakla birlikte, hâkim gerekli gördüğü hâllerde protokolde değişiklik yapılmasını isteyebilir.
Anlaşmalı Boşanma Davasında Mal Paylaşımı
Anlaşmalı boşanma davasında mal paylaşımı, eşlerin evlilik süresince edindikleri malların hangi esaslara göre paylaşılacağını konu alır. Taraflar, yasal mal rejiminden farklı bir paylaşım konusunda serbestçe anlaşabilirler.
Mal paylaşımına ilişkin düzenlemeler, anlaşmalı boşanma protokolünde açıkça yer almalı ve tereddüde yer vermeyecek şekilde kaleme alınmalıdır.
Anlaşmalı Boşanma Davasında Eşyaların Durumu
Anlaşmalı boşanma davalarında ev eşyalarının durumu da protokolde açıkça düzenlenmelidir. Eşyaların kimde kalacağı, teslim şekli ve zamanı net olarak belirtilmelidir.
Anlaşmalı Boşanma Davasında Ziynet Eşyaları
Ziynet eşyalarının kimde kalacağı veya bedelinin ödenip ödenmeyeceği protokolde açıkça belirtilmelidir. Aksi hâlde sonradan ziynet alacağı davaları gündeme gelebilir.
Anlaşmalı Boşanma Davasında Görevli ve Yetkili Mahkeme
Anlaşmalı boşanma davalarında görevli mahkeme Aile Mahkemesi’dir. Yetkili mahkeme ise eşlerden birinin yerleşim yeri veya son altı ay birlikte oturdukları yer mahkemesidir.
Anlaşmalı Boşanma Kararı Nasıl Kesinleştirilir?
Boşanma kararı, gerekçeli kararın tebliğinden sonra istinaf süresi içinde başvuru yapılmazsa kesinleşir ve nüfus kayıtlarına işlenir.
Anlaşmalı Boşanma Davasında Protokol Nasıl Hazırlanır?
Anlaşmalı boşanma protokolü, tarafların boşanma ve tüm ferileri konusunda vardıkları mutabakatı içeren en önemli belgedir. Açık, net ve uygulanabilir şekilde hazırlanması zorunludur.
